Je eerste AI-stijlgids: toon, termen en taboes

Samenvatting: Een AI-stijlgids zorgt voor consistente outputs door toonregels, een woordenlijst en taboes vast te leggen. In dit artikel leer je hoe je in vier weken een werkende stijlgids maakt die je team direct kan gebruiken. Het resultaat: herkenbare merkstijl in elke AI-gegenereerde tekst.

Het probleem: inconsistente AI-outputs zonder duidelijke regels

Je test AI voor productbeschrijvingen, nieuwsbrieven en social media posts. De eerste outputs zijn veelbelovend, maar al snel zie je het probleem: elke tekst voelt anders aan.

De ene keer schrijft AI formeel ("Wij bieden u"), de andere keer informeel ("Jij krijgt"). Sommige beschrijvingen gebruiken "duurzaam", andere "milieuvriendelijk". De ene collega voegt emotionele taal toe, de andere houdt het zakelijk.

Zonder duidelijke regels produceert AI inconsistente content. Je team besteedt uren aan herschrijven. Klanten herkennen je merkstijl niet meer. De belofte van tijdwinst verdwijnt in eindeloze aanpassingen.

De oplossing: een AI-stijlgids die vastlegt hoe AI voor jouw merk moet schrijven. Met toonregels, goedgekeurde termen, concrete voorbeelden en een lijst met taboes train je AI om consistent te presteren.

De H.U.M.A.N.-methode helpt je deze valkuilen te vermijden en AI structureel te implementeren: Harness (spot kansen en benut AI-mogelijkheden), Unify (breng je doelen en het team samen), Model (ontwerp de juiste AI-oplossing), Adopt (train het team en implementeer in de praktijk), en Nurture (schaal op en versterk het gebruik continu).

1) Toonregels: de stem van je merk in vier dimensies

Toonregels bepalen hoe AI schrijft. Zonder regels imiteert AI de gemiddelde stijl uit zijn trainingsdata. Met regels herken je direct je merkidentiteit.

Definieer vier toonkenmerken:

• Formaliteit: Formeel (u-vorm, volledige zinnen) of informeel (je-vorm, contracties)?
• Directheid: Direct en actionable ("Koop nu") of beschrijvend en inspirerend ("Ontdek de mogelijkheden")?
• Emotie: Enthousiast en energiek of rustig en professioneel?
• Complexiteit: Korte zinnen en simpele woorden of uitgebreide zinnen met vakjargon?

Een e-commercemerk voor duurzame mode koos: informeel, direct, enthousiast, simpel. Hun regel: "Schrijf alsof je een vriend adviseert over een slimme aankoop. Gebruik je-vorm, actieve werkwoorden en maximaal vijftien woorden per zin."

Praktische tip: Analyseer je drie best presterende contentstukken. Welke toonkenmerken delen ze? Documenteer deze patronen als uitgangspunt voor je regels.

Test je toonregels met een eenvoudige prompt: "Schrijf een productbeschrijving voor [product] volgens deze toonregels: [jouw vier kenmerken]". Voldoet de output? Verfijn je regels totdat AI consistent de juiste toon treft.

2) Woordenlijst: goedgekeurde termen en verboden synoniemen

AI gebruikt synoniemen om variatie te creëren. Maar niet elk synoniem past bij je merk. Een woordenlijst zorgt voor terminologische consistentie.

Maak drie lijsten:

• Goedgekeurde termen: Woorden die je altijd wilt gebruiken ("klant" niet "consument", "duurzaam" niet "groen")
• Verboden synoniemen: Alternatieven die AI moet vermijden ("koopwaar" in plaats van "producten")
• Vakjargon: Technische termen met uitleg voor wanneer je ze wel of niet gebruikt

Een softwarebedrijf documenteerde: "Gebruik 'platform' voor onze technologie. Nooit 'tool', 'systeem' of 'software'. Gebruik 'integratie' voor connecties met andere systemen. Nooit 'koppeling' of 'link'."

In het startpunt gebruikte hun AI vier verschillende termen voor hetzelfde concept. Na implementatie van de woordenlijst: 95 procent consistentie in terminologie. Bewerkingstijd daalde van acht naar drie minuten per tekst.

Let op bij meertalige content: Maak per taal een aparte woordenlijst. Een directe vertaling werkt vaak niet. "Sustainability" vertaal je naar "duurzaamheid" in formele contexten, maar "groen ondernemen" kan beter werken in informele Nederlandse teksten.

Voeg context toe aan elke term: wanneer gebruik je hem, in welke contenttypes, en waarom juist dit woord? Dit helpt je team (en AI) de juiste keuzes te maken.

3) Concrete voorbeelden: laat zien wat je bedoelt

Regels zijn abstract. Voorbeelden maken ze concreet. Voeg voor elk onderdeel van je stijlgids goede en foute voorbeelden toe.

Structureer je voorbeelden zo:

• Goed voorbeeld: Tekst die perfect je stijl volgt
• Fout voorbeeld: Tekst die afwijkt met uitleg waarom
• Context: Voor welk contenttype en doelgroep geldt dit voorbeeld?

Een online supermarkt documenteerde dit toonvoorbeeld:

Goed: "Bestel vóór 22:00 uur en ontvang je boodschappen morgen. Gratis bezorgd vanaf €50."

Fout: "Wij leveren uw bestelling binnen 24 uur indien u vóór 22:00 uur bestelt en het orderbedrag minimaal €50 bedraagt."

Waarom fout: Te formeel (u-vorm), te lange zin (26 woorden), passieve constructie ("wordt geleverd"). De goede versie gebruikt je-vorm, actieve werkwoorden en twee korte zinnen.

Maak voorbeelden voor elk contenttype: productbeschrijvingen, nieuwsbriefteksten, social media posts, klantenservice reacties. Hoe meer voorbeelden, hoe sneller je team en AI de stijl oppikken.

Praktische tip: Verzamel na elke AI-sessie goede outputs in een "best practices" document. Dit wordt je groeiende voorbeeldenbibliotheek die je continu verbetert.

4) Taboelijst: wat AI nooit mag schrijven

Toonregels vertellen wat je wél wilt. Een taboelijst vertelt wat je absoluut niet wilt. Dit voorkomt merkschade en bespaart eindeloze correcties.

Documenteer vier categorieën taboes:

• Verboden woorden: Termen die niet bij je merk passen ("goedkoop", "deal", "knaller")
• Verboden zinsneden: Clichés en holle beloftes ("leading provider", "cutting-edge solution")
• Cultuurgebonden gevoeligheden: Uitdrukkingen die in Nederland of België aanstootgevend zijn
• Juridische no-go's: Claims die je niet mag maken ("beste", "enige", "gegarandeerd" zonder bewijs)

Een gezondheidsmerk verbood: "snel resultaat", "wondermiddel", "gegarandeerd effect", "iedereen". Hun regel: "Beloof alleen wat klinisch bewezen is. Gebruik geen superlatieve zonder bron. Erken altijd individuele verschillen."

Voor culturele context: een Belgisch merk verbood Nederlandse uitdrukkingen die in Vlaanderen anders klinken. Voorbeeld: "bellen" (NL) versus "opbellen" (BE), "pinnen" (NL) versus "betalen met kaart" (BE).

Test je taboelijst actief: Voeg deze instructie toe aan elke prompt: "Gebruik nooit deze woorden: [jouw taboelijst]. Als je een synoniem nodig hebt, kies dan uit: [goedgekeurde alternatieven]."

Een financieel dienstverlener testte dit. In het startpunt gebruikte AI verboden termen in 40 procent van de outputs. Met taboelijst in de prompt: 2 procent (alleen bij complexe omschrijvingen waar geen alternatief voor handen was).

Je stijlgids implementeren: van document naar dagelijkse praktijk

Een stijlgids werkt alleen als je team hem gebruikt. Implementatie bepaalt het succes.

Maak je stijlgids toegankelijk:

• Sla hem op als herbruikbaar sjabloon in je AI-tool (ChatGPT custom instructions, Claude projects, of Jasper brand voice)
• Creëer een eenpagina quick reference met alleen de belangrijkste regels voor dagelijks gebruik
• Voeg de gids toe aan je onboarding voor nieuwe teamleden
• Plan maandelijkse reviews om de gids bij te werken op basis van nieuwe inzichten

Een contentteam van acht mensen implementeerde hun stijlgids in vier weken. Week één: iedereen leest en geeft feedback. Week twee: teamleden testen de gids met echte projecten. Week drie: verzamel verbeterpunten en verfijn regels. Week vier: officiële lancering met Quick Reference Card op ieders bureau.

Het resultaat: consistentie in AI-outputs steeg van 45 naar 87 procent. Bewerkingstijd daalde van gemiddeld tien naar vier minuten per tekst. Een tijdwinst van twaalf uur per week voor het hele team.

Meet de impact van je stijlgids:

• Consistentiescore: Hoeveel procent van de outputs voldoet direct aan je regels?
• Bewerkingstijd: Hoeveel minuten kost het om een AI-output publish-ready te maken?
• Teamacceptatie: Gebruiken collega's de gids zonder herinnering?

Stel een AI-champion aan die verantwoordelijk is voor het bijhouden van de stijlgids. Deze persoon verzamelt feedback, test nieuwe regels en traint het team bij updates. Zonder eigenaarschap veroudert je gids binnen drie maanden.

Van stijlgids naar schaalbaarheid: groei met consistentie

Met een werkende stijlgids leg je de basis voor schaalbare AI-toepassingen. Je kunt nu:

• Nieuwe teamleden snel onboarden: Ze leren direct de merkstijl via de gids
• Meerdere contenttypes consistent produceren: Van blogs tot advertenties
• AI-tools wisselen zonder kwaliteitsverlies: De gids werkt platform-onafhankelijk
• Content uitbesteden met vertrouwen: Freelancers krijgen dezelfde regels als je team

Een scale-up groeide van drie naar twaalf marketeers in zes maanden. Hun stijlgids zorgde ervoor dat alle nieuwe teamleden binnen twee weken content produceerden die niet te onderscheiden was van het originele team. Zonder gids zou onboarding zes weken duren.

Schaal je stijlgids uit naarmate je groeit:

• Voeg contenttype-specifieke secties toe (gids voor blogs, voor advertenties, voor klantenservice)
• Creëer taalspecifieke versies als je internationaal groeit
• Documenteer seizoensgebonden aanpassingen (feestdagen, acties, campagnes)
• Bouw een AI-promptbibliotheek met ready-to-use prompts die je stijlgids integreren

Een B2B-softwarebedrijf groeide van Nederlandse naar Europese markt. Hun basisstijlgids bleef hetzelfde, maar ze voegden taalspecifieke secties toe voor Duits, Frans en Engels. Elke sectie documenteerde culturele verschillen en lokale voorkeuren. Resultaat: herkenbare merkstijl in vier landen zonder vier aparte processen.

Checklist: je stijlgids in vier weken

Gebruik deze checklist om je eerste AI-stijlgids te maken:

Week 1 — Verzamel en analyseer:

• Selecteer je vijf best presterende contentstukken
• Analyseer welke toonkenmerken ze delen
• Maak een lijst van termen die je altijd gebruikt
• Identificeer woorden en zinsneden die je wilt vermijden

Week 2 — Documenteer regels:

• Schrijf vier toonregels (formaliteit, directheid, emotie, complexiteit)
• Maak je woordenlijst met goedgekeurde termen en verboden synoniemen
• Documenteer je taboelijst in vier categorieën
• Voeg context toe: waarom deze keuzes voor jouw merk?

Week 3 — Test en verfijn:

• Test je stijlgids met vijf verschillende AI-prompts
• Laat drie teamleden de gids gebruiken voor echte projecten
• Verzamel feedback: wat ontbreekt, wat is onduidelijk?
• Voeg concrete voorbeelden toe op basis van test-outputs

Week 4 — Implementeer en meet:

• Sla de gids op als sjabloon in je AI-tools
• Creëer een eenpagina Quick Reference voor dagelijks gebruik
• Train je team in een 30 minuten workshop
• Meet je nulmeting: consistentie, bewerkingstijd, teamacceptatie

Na vier weken heb je een werkende stijlgids die AI traint om in jouw merkstijl te schrijven. Het resultaat: herkenbare content, minder bewerkingstijd en schaalbare processen.

Begin vandaag met jouw AI-stijlgids en behaal binnen vier weken 60% meer consistente AI-outputs. Download onze gratis AI-adoptieplan template om direct te starten met gestructureerde implementatie.